Luật chơi cờ tướng: cách chơi từ đầu

Bàn cờ và cách bày quân

Cờ tướng chơi trên lưới 9 đường dọc và 10 đường ngang; quân đứng ở giao điểm chứ không ở trong ô. Khoảng trống giữa hàng năm và hàng sáu là sông, thường ghi 楚河 漢界 (Sở hà, Hán giới). Ở mỗi đầu bàn cờ, ô vuông 3×3 có hai đường chéo là cung: Tướng và hai Sĩ không bao giờ rời cung.

Hàng cuối, từ góc vào giữa: Xe, Mã, Tượng, Sĩ, Tướng ở chính giữa, rồi Sĩ, Tượng, Mã, Xe. Hai Pháo đứng ở hàng ba, ngay trước hai Mã. Năm Tốt đứng ở hàng bốn, cách nhau một cột. Đỏ đi trước.

Cách đi của từng quân

Trong mỗi hình, quân được khoanh tròn là quân đang nói đến. Chấm xanh là điểm quân có thể đi tới; vòng đứt nét là quân có thể ăn.

Chiếu tướng, chiếu bí và hết nước đi

Khi một quân tấn công Tướng đối phương, đó là chiếu tướng và bên bị chiếu phải giải quyết ngay: đi Tướng, ăn quân đang chiếu, hoặc chặn đường chiếu. Nếu không cách nào được, đó là chiếu bí và ván cờ kết thúc. Bạn không được đi nước để Tướng của mình bị chiếu.

Luật khiến người chơi cờ vua bất ngờ: bên đến lượt mà không còn nước đi hợp lệ nào thì thua. Cờ tướng không có hoà vì hết nước đi. Điều này làm cho tàn cuộc ít quân trở nên quyết liệt hơn cờ vua rất nhiều.

Luật lộ tướng

Hai Tướng không được đối mặt nhau trên cùng một cột khi giữa chúng không có quân nào. Nước đi để hai Tướng đối mặt là không hợp lệ, và nước đi lấy đi quân cuối cùng đứng giữa hai Tướng cũng vậy. Nói cách khác, Tướng kiểm soát cột nó đang đứng như một quân Xe chỉ nhìn thấy Tướng đối phương.

Kỳ thủ giỏi dùng luật này như một vũ khí: đưa Tướng lên cột đối phương cần, và mọi quân địch đứng giữa hai Tướng bị ghim tại chỗ. Rất nhiều thế thắng tàn cuộc chỉ dựa vào luật này.

Chiếu dai, đuổi dai và hoà cờ

Không được chiếu mãi. Nếu cùng một thế cờ lặp lại ba lần mà một bên chiếu ở mọi nước, bên chiếu phải đổi nước hoặc bị xử thua. Đuổi dai một quân không có bảo vệ cũng bị cấm tương tự. Nếu cả hai bên lặp lại nước đi mà không chiếu, không đuổi, ván cờ hoà.

Ván cờ còn hoà khi hai bên thoả thuận hoặc khi không bên nào đủ quân để chiếu bí. Vì hết nước đi là thua và luật lộ tướng cho Tướng thêm sức tấn công ở tàn cuộc, cờ tướng ít hoà hơn cờ vua: một Xe đơn luôn thắng Tướng trơ.

Ván đầu tiên: năm nguyên tắc

1. Ra quân lớn sớm. Xe lên cột thoáng, Mã hướng vào giữa, một Pháo vào lộ giữa.
2. Giữ Sĩ Tượng. Chúng sinh ra để phòng thủ; đừng đổi lấy Tốt.
3. Đếm trước khi ăn. Pháo cần ngòi, Mã có thể bị cản, hai Tướng không được đối mặt.
4. Qua sông có mục đích. Tốt qua sông mạnh hơn, Xe qua sông là một đợt tấn công.
5. Dùng Tướng ở tàn cuộc. Đưa Tướng lên cột đối phương cần và để luật lộ tướng làm việc.